Reiðarslag!

Óhætt er að fullyrða að úrslit fyrri umferðar frönsku forsetakosninganna séu reiðarslag fyrir lýðræðisleg öfl í Frakklandi sem og víðar. Flestir litu á það sem formsatriði að Lionel Jospin og Jacques Chirac, tveir valdamestu menn Frakklands, myndu keppa sín á milli í síðari umferð kosninganna, sem fram fer eftir tæplega tvær vikur. Ein óvæntustu kosningaúrslit síðari ára leiddu hins vegar í ljós að keppinautur Chiracs verður ekki forsætisráðherrann Jospin heldur martröð flestra Frakka - hægri-öfgamaðurinn Jean-Marie Le Pen.

Einhverjir kynnu sjálfsagt að spyrja sig hvað kjósendum gengur til þessi misserin í vali á fulltrúum sínum. Í Ísrael fer Ariel Sharon hamförum í nafni þjóðar sinnar og helgar sig útrýmingu annarrar, í Bandaríkjunum er forseti sem virðist helst vera að einbeita sér að því að rifja upp Reagans-tímabilið og nú tekur tæpur fimmtungur franskra kjósenda sig til og veitir Le Pen brautargengi.

Skýringuna í Frakklandi er sjálfsagt víða að finna. Frakkar gáfu margir hverjir lítið fyrir loforðaflaum Jospins og Chiracs enda hafa þeir báðir verið við völd í Frakklandi undanfarin ár. Mörgum fannst þeir því hafa haft nógan tíma til að sanna sig með verkum sínum án mikils sýnilegs árangurs. Samt sem áður koma niðurstöðurnar á óvart.

Frelsi, jafnrétti og bræðralag eru kjörorð Frakka. Jean-Marie Le Pen stendur fyrir andstæður alls þrenns. Hann vill búa til stéttaþjóðfélag þar sem að hvítt fólk gengur fyrir alls staðar þannig að fólki af öðrum uppruna sé skýrt gert grein fyrir því að nærveru þess sé ekki óskað í Frakklandi, jafnvel þótt fjölskyldur þess hafi dvalist þar kynslóð eftir kynslóð. Fleiri fá sína sneið, þannig hefur hann lýst Helförinni sem „smámunum í Heimsstyrjöldinni síðari“ og sagt útbreiðslu Alnæmis vera „hommaplágunni“ að kenna. Le Pen er ekki mikill aðdáandi lýðræðis en hann hefur ósjaldan talað hlýlega um alræðisstjórnarfar, t.a.m. í anda nasisma og fasisma. Málflutningur hans einkennist af sleggjudómum, rangtúlkunum og illa úthugsuðum og arfavitlausum nálgunum að lausnum þeirra vandamála sem steðja að nútímasamfélögum á Vesturlöndum.

Hinar ógeðfelldu og hatursfullu skoðanir ríma vel við innrætið. Hann er ekki ókunnur frönskum réttarsölum og var meðal annars kærður fyrir líkamsáras á mótframbjóðanda sínum, konu úr Sósíalistaflokknum, í kosningabaráttunni 1997. Hann á vingott við þjóðernisöfgamanninn rússneska Vladímír Zírínovskíj og stóð dyggilega við bakið á Saddam Hussein forseta Íraks í Persaflóastríðinu. Minnir óneitanlega á spakmælið: „Sýndu mér vini þína og ég skal segja þér hvaða mann þú hefur að geyma.“

Sá sem þetta skrifar bjóst aldrei við því að vona innilega að Jacques Chirac hlyti glæsilega kosningu í síðari umferð frönsku forsetakosninganna, enda er sitjandi forseti að mörgu leyti fremur ómerkilegur pappír og ógeðugur kostur. En í uppkominni stöðu bindur maður allar sínar vonir við að franska þjóðin bæti fyrir áfallið og sýni það í verki að hún standi undir kjörorðum sínum þremur, fylki liði á kjörstað og styðji við bakið á lýðræðinu í baráttu við myrkraöflin lengst til hægri.

Birtist á Pólitík.is 23. apríl 2002.